نقش دین در روابط سیاسی- نظامی خانات قپچاق و ایلخانان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

ندارد

چکیده

خانات قپچاق و ایلخانان، دو حکومت مغولی بودند که اولی از تقسیم ماترک چنگیز خان و دومی از ادامه
توسعهطلبیهای مغولان به رهبری هلاکو در غرب به وجود آمد. خانات قپچاق که قبل از استقرار
ایلخانان در ایران دارای نفوذ سیاسی بود قدر تیابی این حکومت را در جنوب قلمرو خود به ضرر
حاکمیت و سیاستهای ارضیشان دانسته و درپی بهانههای مختلف سیاسی، نظامی و مذهبی به اولین
جنگ درونخاندانی مغولان با ایلخانان مبادرت نمود. در این میان، یکی از موضوعاتی که دستاویز این
نخستین برخورد میان حکومتهای مغولی قرار گرفت اختلافهای دینی برکای مسلمان و هلاکوی
بودایی و نتایج حاصل از این اختلافها در روابط سیاسی و نظامی دو دولت بود. با این که اختلافات دو
دولت از مسائل دیگری نیز ناشی میشد، اما رد پای دین در دورههای مختلف تا پایان عمر دو حکومت،
به اشکال گوناگون و با قوت و ضعف در روابط آنان دیده میشد. این امر باعث شد تا خانهای قپچاق
قبل از مسلمانشدن ایلخانان بکوشند تا با اعلام جانبداری از اسلام و مسلمانان، علاوه بر کسب حمایت
معنوی مسلمانان از دین و اشتراکهای مذهبی خود با ممالیک، برای اتحاد مستحکمتر با این دولت در
دشمنی با ایلخانان سود برند. با رسمیشدن اسلام در قلمرو ایلخانان، خانهای قپچاق سعی کردند تا با
در پیش گرفتن خطمشیها و سیاستهای دیگری، همچنان از دین و مسائل مربوط به آن در پیشبرد
اهداف خود در برابر ایلخانان و نیز حفظ مناسبات با ممالیک سود برند و با این که عوامل سیاسی-
نظامی، نقش مهمی در ایجاد و تداوم تنش در میان دو دولت داشت، دین نیز تا پایان عمر دو حکومت
به ابزاری برای پیشبرد اهداف آنان تبدیل شد و در نهایت در کنار سایر عوامل، نقش مهمی در تحقق
اهداف خانات قپچاق در قلمرو ایلخانان داشت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Religion in Political - Military Relations between the Ilkhanīd and the |ip´aÎ Kings

چکیده [English]

|ip´aÎ Kings and Ilkhanid, were two divisions of Mongols that the
latter was established and expanded to the west by Hulagu and |ip´aÎ
Khanat were the possessors of Chengiz legacy. Because of political
rivalry, they went through a war which was the first within Mongol
dynasty. One of the motives for this conflict was the religious
differences between Berka, as a Muslim and Holagu, as a Buddist and
so it had a great impact on the political and military ties between two
governments..This led to the conversion of |ip´aÎ Kings to Islam for
attracting Muslim support and obtaining the religious ties with the
Mamluk as the enemy of Ilkhanid. After the conversion of Ilkhanid to
Islam, |ip´aÎ changed their policy but the religious dispute was
continued to the end of their period. This article aims to consider the
role of religion in the conflicts between these two governments.

کلیدواژه‌ها [English]

  • |ip´aÎ Kings
  • Ilkhanid
  • Mamluks
  • Ilkhanīd and the |ip´aÎ Kings Relations