دستاوردهای ابن‌سینا در اخترشناسی ادوار میانه اسلامی ،

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

ندارد

چکیده

بررسی انتقادی نجوم ابن سینا در حوزه نظری و نیز کوشش های عملی و رصدی و لو اندک وی در حیطه اخترشناسی  بر عهده این مقاله است؛ در جنبه نخست، الگوی حرکات اولیّه و ثانوی افلاک قرار دارد که در دانشنامه علایی و النّجاة مطرح شده است. وی در این الگو نحوه ارتباط بین محرّک اوّل با فلک الأعلی و افلاک کوچکتر سیّارات را به صورت هندسی و با تأکید بر آموزه ارسطویی پیکربندی حرکات افلاک سیّارات (یعنی فقط کاربرد حرکات مستدیر یکنواخت) تببین می‌کند. در جنبه رصدی نجوم وی، به تنها کمیّت رصدی او، یعنی مقداری که ابن‌سینا برای میل کلّی یافته بود (30;33;23)، اشاره می‌شود که در کنار سایر مقادیری که پیشینیان یونانی و اسلامی وی یافته بودند، وی را به تغییر مقدار میل کلّی معتقد کرده بود. جنبه دیگر کارش که ترکیب دو جنبه نخست است، در الگوی خورشیدی وی (در نجوم شفا) هویدا می‌شود، جایی که او تلاش دارد با ترکیب پنج فلکْ الگویی «نظری» (و ارسطویی) برای حرکت خورشید ارائه کند تا این الگو بتواند شواهد «رصدی» تغییر میل کلّی را نیز «توجیه» نماید.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Avicenna’s Achievments in Astronomy in Medieval Islamic periods

چکیده [English]

This paper gives a critical review of Avicenna’s Astronomy in
theoretical and observational aspects. Theoretically, it investigates his
model for the prime and second motions of the heavens, which have
been propounded in his Dānishnāma cAlā’ī as well as in al-Najāt. In
this model, he geometrically and with the strict insistence on the
Aristotelian dogma in the configuration of the planets’ orbs, i.e. the
application of the only uniform circular motion, explains that how the
Prime Mover is pertinent to the Firmament and the minor orbs of the
planets. In the second aspect, the only observational quantity
measured by him, that is, his magnitude, 23º;33,30, for total
declination, is mentioned, which with accompany of the other
magnitudes gained by his Greek and Muslim predecessors had made
him to believe in changing total declination. Another aspect of his
work, that is, the synthesis of two aforementioned aspects appears in
his Solar Model, described in the astronomical part of al-Shifā', where
he attempted to construct a theoretical model for the solar motion by
the combination of five orbs so that it is able to justify the
observational evidence of the change in total declination.

کلیدواژه‌ها [English]

  • observational astronomy
  • total declination
  • ups and downs of star
  • average of itinerary