رسالۀ فی [توضیح اشکال] الاسطرلاب الکری: بررسی رساله ای مجهول المؤلف درباره اسطرلاب کروی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

ندارد

چکیده

این مقاله به بررسی رساله‌ای مجهول المؤلّف به نام فی توضیح اشکال الأسطرلاب الکری می ­پردازد. مؤلف رساله به تصریح خود، سازنده اسطرلاب بوده و بنابراین، اسطرلاب کروی تشریح شده در متن این رساله احتمالا مبتنی بر نمونه ساخته شده او بوده که بنابراین احتمال، امکان مقایسه آن را با دو نمونه برجای مانده از اسطرلاب ­های کروی دوران اسلامی فراهم می‌آورد. با این مقایسه و نیز برخی شواهد، این فرضیّه مهمّ توسّط مؤلفان مطرح گردیده که رساله مذکور در اواخر قرن ششم و اوایل قرن هفتم نگاشته شده­ است. این فرضیّه دست کم با سه دلیل تأیید می‌گردد. افزون بر این، برخی نکات جالب مربوط به ریشه ­شناسی اسطرلاب، نحوه کاربرد ابزار،... نیز در این مقاله بررسی می ­شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Risala fi [Tawziḥ Ashkal] al-Usṭurlab al-Kuriy: A Survey of an Anonymous Treatise on Spherical Astrolabe

نویسندگان [English]

  • J Mousavi
  • M Mouzafari
چکیده [English]

This article is to survey an anonymous treatise entitled fi [Tawziḥ
Ashkal] al-Usṭurlab al-Kuriy. The author, according to himself, was
an astrolabe maker; therefore, his description of the spherical astrolabe
is probably based on a sample made by him. On the basis of the
comparison of this astrolabe with two other extant spherical
astrolabes, and according to some evidences, authors of this article
concluded that this treatise is written in late sixth and early seventh
century. There are at least three reasons for this claim. Furthermore,
this article examines some interesting points about the etymology of
astrolabe, its usage, etc.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Astrolabe
  • spherical astrolabe
  • astronomical instruments
  • history of astronomy in Islamic period