ایقاع و اصول در رساله‌ موسیقی کلیات یوسفی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

ندارد

چکیده

رساله­ موسیقی موسوم به کلیاتیوسفی منسوب به ضیاءالدین یوسف، در دوره­ فتحعلی‌شاه قاجار(حکـ: 1212-1250ﻫ.) نوشته شده است. این رساله­ کوتاه، با وجود تکراری بودن برخی مطالب آن، از آن رو که تداوم نگارش رسالات موسیقی را در دوران قاجار نشان می‌دهد، اهمیت دارد. اشاره به نام دوازده دستگاه در این رساله نیز نکته­ مهمی را در روند تاریخی مفهوم دستگاه روشن می‌کند. مفهوم وزن در موسیقی(ایقاع) که در این رساله، چون بیشتر رسالات موسیقی دوران صفوی و پس از آن، با نام “اصول” شناخته می‌شود، آخرین فصل این رساله است. بخش اول این فصل که با تاثیر از رساله­ ی موسیقی میرصدرالدین قزوینی(د. 1008 ﻫ.) نوشته شده، با تعریف اصول و نَقره آغاز، و در ادامه از 5 دور متقدم و سپس هفده دور متأخّر یاد می‌شود، سپس مولف به اصناف تصانیف(انواع یا ژانرهای موزون موسیقی) می‌پردازد؛ در بخش دوم که احتمالاً تأثیر گرفته از رساله­ بهجت‌الروح است، بیست و چهار دور ایقاعی شرح داده شده است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Rhythmic Patterns in a Treatise on Music Entitled Kulliyat-i Yusufi

نویسنده [English]

  • B khazraei
چکیده [English]

According to the scribe of its unique manuscript, the treatise entitled
Kulliyat-i Yusufi, attributed to iya’uddin Yusuf, is written during
Fatḥ‘ali Shah’s reign (1212-1250 A.H.). Despite its unoriginality,
since very few numbers of Musical works are extant, this short treatise
which indicates the continuity of writing works on music under
Qajarids, is very important. The fact that there is a reference to the
names of twelve musical model systems (dastgahs) at the end of the
aforementioned treatise, shows an important turning point in the
historical course of this concept. Like most of Safavid works on
music, this treatise uses the word Uṣul for the concept of rhythmic
patterns in Music. The last chapter of this work on Uṣul has been
divided to two parts. The first part, under the influence of Mir
Ṣadruddin Qazvini (d. 1008 A.H.)’s work on music, commences with
the definition of the terms “Uṣul” and “Naqra”, and describes 5 old
and 17 recent Dawrs, and finally different rhythmic genres. Second
chapter, influenced probably by a treatise entitled Bahjat al-Rawḥ
(written probably in the eleventh century) describes 24 rhythmic
dawrs.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iranian music
  • Kulliyat Yusufi
  • rhythmic patterns
  • Uṣul
  • Dawr
  • meter
  • iya’uddin Yusuf